Antibiotica zijn geneesmiddelen die specifiek ontwikkeld zijn om bacteriële infecties te bestrijden. Deze medicijnen werken door bacteriën te doden of hun groei te remmen, waardoor het lichaam de kans krijgt om de infectie te overwinnen. Het is cruciaal te begrijpen dat antibiotica uitsluitend effectief zijn tegen bacteriën en niet tegen virussen zoals verkoudheid of griep.
Er bestaan twee hoofdwerkingsmechanismen: bacteriedodende (bactericide) antibiotica die bacteriën volledig vernietigen, en bacterieremmende (bacteriostatische) antibiotica die de vermenigvuldiging van bacteriën stoppen. De ontdekking van penicilline door Alexander Fleming in 1928 revolutioneerde de moderne geneeskunde en leidde tot de ontwikkeling van talrijke andere antibiotica. Deze doorbraak heeft miljoenen levens gered en complexe medische procedures mogelijk gemaakt.
Penicillines behoren tot de meest voorgeschreven antibiotica in België. Amoxicilline is een breed-spectrum penicilline dat effectief is tegen verschillende bacteriële infecties van de luchtwegen, urinewegen en huid. Augmentin, een combinatie van amoxicilline en clavulaanzuur, biedt extra bescherming tegen resistente bacteriën.
Deze antibioticaroep is bijzonder geschikt voor patiënten met een penicilline-allergie. Azithromycine wordt vaak voorgeschreven vanwege de korte kuurlengte, terwijl clarithromycine effectief is tegen luchtweginfecties en Helicobacter pylori-bacteriën.
Fluorchinolonen zoals ciprofloxacine en levofloxacine zijn krachtige antibiotica die worden gereserveerd voor specifieke infecties:
Deze medicijnen worden zorgvuldig voorgeschreven vanwege mogelijke bijwerkingen en het risico op resistentieontwikkeling.
Antibiotica worden voorgeschreven voor een breed scala aan bacteriële infecties die het dagelijks leven kunnen beïnvloeden. De juiste keuze van antibioticum hangt af van het type bacterie, de locatie van de infectie en de individuele patiëntfactoren.
Bij acute bronchitis en longontsteking worden vaak verschillende antibiotica ingezet. Tetracyclines zoals doxycycline zijn effectief tegen atypische verwekkers, terwijl cefalosporines zoals cefalexine uitstekend werken tegen gram-positieve bacteriën die luchtweginfecties veroorzaken. De behandelingsduur varieert meestal tussen 5 tot 10 dagen, afhankelijk van de ernst van de infectie.
Voor oppervlakkige huidinfecties en geïnfecteerde wonden zijn cefalosporines vaak de eerste keuze vanwege hun effectiviteit tegen stafylokokken en streptokokken. Minocycline kan gebruikt worden bij acne-gerelateerde infecties en heeft anti-inflammatoire eigenschappen die gunstig zijn voor de huidgezondheid.
Trimethoprim-sulfamethoxazol blijft een belangrijke behandelingsoptie voor ongecompliceerde urineweginfecties. De volgende factoren bepalen de antibioticakeuze:
Doxycycline wordt veelvuldig gebruikt voor de behandeling van chlamydia en andere seksueel overdraagbare infecties. Metronidazol is specifiek effectief tegen anaerobe bacteriën en wordt gebruikt bij bacteriële vaginose en bepaalde parasitaire infecties. De behandeling vereist meestal partnertherapie om herinfectie te voorkomen.
Ooginfecties en oorinfecties zijn veel voorkomende aandoeningen die vaak een antibiotische behandeling vereisen. Deze infecties kunnen worden veroorzaakt door bacteriën, virussen of schimmels, waarbij bacteriële infecties het meest geschikt zijn voor antibiotische therapie.
Bacteriële ooginfecties zoals conjunctivitis (bindvliesontsteking) en blepharitis (ooglidontsteking) worden effectief behandeld met antibiotische oogdruppels of -zalven. De behandeling moet worden voortgezet volgens het voorgeschreven schema, ook al verdwijnen de symptomen eerder.
Veelgebruikte antibiotica voor ooginfecties omvatten:
Oorinfecties, vooral middenoorontsteking (otitis media) en uitwendige oorontsteking (otitis externa), vereisen vaak systemische of lokale antibiotische behandeling. Bij kinderen komen oorinfecties bijzonder vaak voor en moeten zorgvuldig worden behandeld.
Voor oorinfecties worden verschillende antibiotica gebruikt, afhankelijk van de locatie en ernst van de infectie. Lokale behandeling met oordruppels is vaak effectief bij uitwendige oorontsteking, terwijl systemische antibiotica noodzakelijk kunnen zijn bij middenoorontsteking.
Tandheelkundige infecties ontstaan vaak als gevolg van tandcariës, tandvleesontstekingen of na tandheelkundige ingrepen. Deze infecties kunnen zich snel uitbreiden en ernstige complicaties veroorzaken als ze niet adequaat worden behandeld met antibiotica.
Bij bepaalde tandheelkundige procedures wordt preventieve antibiotische behandeling aanbevolen, vooral bij patiënten met verhoogd risico op infecties. Dit omvat patiënten met hartafwijkingen, kunstgewrichten of een verzwakt immuunsysteem.
Voor de behandeling van tandheelkundige infecties worden specifieke antibiotica gekozen die effectief zijn tegen de mondflora. De behandelingsduur varieert doorgaans van 5 tot 10 dagen, afhankelijk van de ernst van de infectie.
Belangrijke antibiotica voor tandheelkundige infecties zijn:
Het is essentieel dat patiënten de volledige antibiotische kuur afmaken, zelfs als de pijn en zwelling afnemen. Onderbreking van de behandeling kan leiden tot resistentie-ontwikkeling en terugkeer van de infectie.
