Diabetes mellitus is een chronische aandoening waarbij het lichaam de bloedglucosespiegel niet goed reguleert. Dit gebeurt doordat de alvleesklier onvoldoende insuline produceert of doordat lichaamsweefsels niet goed op insuline reageren. Bij type 1 diabetes valt het immuunsysteem de insulineproducerende bètacellen aan, wat leidt tot een vaak plotselinge insulineafhankelijkheid. Type 2 ontstaat meestal geleidelijk door insulineresistentie gecombineerd met een relatieve insulinedeficiëntie; dit komt vaker voor bij volwassenen, maar neemt ook onder jongeren toe.
Veelvoorkomende symptomen zijn overmatige dorst, frequent urineren, onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid en wazig zien. Vroege waarschuwingssignalen kunnen subtiel zijn, daarom is alertheid belangrijk, vooral bij mensen met risicofactoren.
Verschillende factoren kunnen het risico op het ontwikkelen van type 2 diabetes verhogen:
Daarnaast kunnen sommige geneesmiddelen of medische aandoeningen bijdragen aan een verhoogd risico op het ontwikkelen van diabetes.
Vroege diagnose is cruciaal omdat tijdige behandeling complicaties zoals hart- en vaatziekten, nierproblemen, oogschade en zenuwbeschadiging kan vertragen of voorkomen. Een juiste diagnose maakt het mogelijk om leefstijlinterventies, medicatie en monitoring snel te starten, wat de kwaliteit van leven en de prognose aanzienlijk verbetert. Regelmatige controles bij de huisarts en het screenen van risicogroepen helpen om diabetes vroegtijdig te herkennen.
Bloedsuikermeting gebeurt meestal met draagbare glucosemeters en teststrips, waarmee capillair bloed uit een vingerprik snel een waarde geeft. Correct gebruik van meter en strips, en regelmatige kalibratie indien nodig, zijn belangrijk voor betrouwbare resultaten. Hoe en wanneer meten hangt af van het behandeldoel: vóór de maaltijd, twee uur na de maaltijd, voor het slapen en bij klachten zoals duizeligheid of vermoedelijke hypo's.
Mensen die insuline gebruiken controleren vaak vaker om dosis aanpassingen mogelijk te maken. Continue glucosemonitoring (CGM)-systemen bieden intermitterende of real-time informatie over glucosevariaties gedurende dag en nacht en zijn vooral nuttig voor mensen met fluctuerende waarden of risico op hypo's.
Normale nuchtere waarden liggen doorgaans tussen ongeveer 4,0–6,0 mmol/L en postprandiale streefwaarden rond 5,0–8,0 mmol/L, maar individuele streefwaarden worden door de behandelaar bepaald op basis van leeftijd, comorbiditeiten en behandeldoelen. CGM kan trends tonen en waarschuwen bij te hoge of te lage glucose.
Bij interpretatie is het belangrijk naar trends, vroegtijdige afwijkingen en verschillende meetmomenten te kijken in plaats van naar losse waarden. Bespreek opvallende patronen altijd met de zorgverlener om medicatie, voeding of activiteit aan te passen en complicaties te voorkomen.
In België zijn verschillende medicijnen beschikbaar voor de behandeling van diabetes, elk met specifieke werkingsmechanismen en indicaties. De keuze van medicatie hangt af van het type diabetes, de ernst van de aandoening en individuele patiëntfactoren.
Metformine is vaak de eerste keuze bij type 2 diabetes. Dit medicijn vermindert de glucoseproductie in de lever en verbetert de insulinegevoeligheid van de cellen. Bekende merken in België zijn Glucophage en Metformax. Het wordt meestal goed verdragen en heeft als bijkomend voordeel dat het gewichtsneutraal is.
Insuline is essentieel voor patiënten met type 1 diabetes en vaak nodig bij gevorderde type 2 diabetes. In België zijn verschillende insulinetypes beschikbaar, waaronder snelwerkende insulines zoals Novorapid en Humalog, en langwerkende insulines zoals Lantus. Deze preparaten helpen bij het nabootsen van de natuurlijke insulineproductie.
SGLT2-remmers zoals Forxiga en Jardiance werken door het blokkeren van glucosereabsorptie in de nieren, waardoor overtollige glucose via de urine wordt uitgescheiden. Deze medicijnen kunnen ook cardiovasculaire voordelen bieden en hebben een positief effect op gewichtsverlies.
DPP-4-remmers zoals Januvia en Galvus verhogen de natuurlijke productie van incretinen, wat leidt tot betere glucosecontrole. Deze medicijnen hebben een laag risico op hypoglykemie en zijn gewichtsneutraal, waardoor ze geschikt zijn voor veel patiënten met type 2 diabetes.
GLP-1-agonisten zoals Victoza en Ozempic stimuleren de insulineproductie en vertragen de maagontlediging. Deze injecteerbare medicijnen bieden uitstekende glucosecontrole en kunnen significant gewichtsverlies bewerkstelligen, wat ze bijzonder waardevol maakt voor obese diabetespatiënten.
Sulfonylureumderivaten stimuleren de alvleesklier om meer insuline te produceren. Hoewel effectief in het verlagen van de bloedglucose, kunnen deze medicijnen gewichtstoename en hypoglykemie veroorzaken, waardoor zorgvuldige monitoring vereist is.
Alle diabetesmedicijnen in België vereisen een medisch voorschrift. De meeste medicijnen worden terugbetaald door het RIZIV (Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering), waarbij de terugbetalingsvoorwaarden kunnen variëren afhankelijk van het specifieke medicijn en de patiëntsituatie. Patiënten met een chronische aandoening zoals diabetes kunnen profiteren van verhoogde tegemoetkoming.
De correcte toediening van insuline is cruciaal voor optimale diabetesbehandeling. Moderne hulpmiddelen en technieken maken insulinetherapie eenvoudiger en nauwkeuriger dan ooit tevoren.
Insulinepennen zijn de meest gebruikte methode voor insulinetoediening in België. Deze handige apparaten bieden nauwkeurige dosering en gemakkelijk gebruik. Er zijn verschillende soorten beschikbaar:
Insulinepompen bieden continue insulinetoediening en zijn vooral geschikt voor patiënten die moeite hebben met stabiele glucosecontrole. Deze apparaten leveren zowel basale insuline als boluses voor maaltijden, wat resulteert in een meer fysiologische insulineafgifte.
Correcte injectietechniek is essentieel voor optimale insulineabsorptie. Dit omvat het roteren van injectieplaatsen, het gebruik van de juiste naaldhoek, en het variëren tussen verschillende lichaamsgebieden zoals armen, benen en buik om lipodystrofie te voorkomen.
Insuline moet correct bewaard worden om de werkzaamheid te behouden. Ongeopende insuline moet in de koelkast bewaard worden tussen 2-8°C, terwijl insuline in gebruik bij kamertemperatuur kan worden bewaard voor maximaal 28 dagen. Vermijd extreme temperaturen en direct zonlicht.
Er zijn verschillende insulinetypes beschikbaar, elk met specifieke werkingsprofielen. Snelwerkende insulines werken binnen 15 minuten en zijn geschikt voor maaltijden, terwijl langwerkende insulines een basale dekking van 18-24 uur bieden. Sommige patiënten gebruiken een combinatie van verschillende insulinetypes voor optimale controle.
Voor mensen met diabetes is adequate voetzorg van levensbelang. Verhoogde bloedsuikerspiegels kunnen leiden tot diabetische neuropathie, waarbij de gevoeligheid in de voeten afneemt. Hierdoor kunnen kleine wondjes onopgemerkt blijven en uitgroeien tot ernstige infecties.
Dagelijkse voetinspectie is cruciaal voor het vroegtijdig opsporen van problemen. Controleer uw voeten elke dag op rode plekken, zwellingen, blaren of kleine wondjes. Gebruik een spiegel voor moeilijk bereikbare plekken. Preventie van diabetische voetproblemen begint met het dragen van goed passend schoeisel, het dagelijks reinigen en verzorgen van de voeten, en het vermijden van blootsvoets lopen.
Een gezonde leefstijl vormt de basis van een goede diabetesbeheersing. Naast medicatie kunnen verschillende ondersteunende producten bijdragen aan het behoud van stabiele bloedsuikerspiegels en algehele gezondheid.
Omega-3 vetzuren kunnen helpen bij het verbeteren van de insulinegevoeligheid en het verminderen van ontstekingen. Chromium supplementen ondersteunen het glucosemetabolisme en kunnen bijdragen aan stabielere bloedsuikerspiegels. Voor diabetici is het belangrijk om naast glucosemonitoring ook regelmatig de bloeddruk te controleren, aangezien diabetes het risico op hart- en vaatziekten verhoogt.
Regelmatige fysieke activiteit helpt bij het verbeteren van de insulinegevoeligheid. Kies voor activiteiten die u leuk vindt en begin geleidelijk. Educatiemateriaal over diabetes helpt u om bewuste keuzes te maken en uw aandoening beter te begrijpen.
