Reisziekte, ook wel bewegingsziekte genoemd, is een veel voorkomende aandoening die optreedt tijdens vervoer per auto, trein, boot, vliegtuig of andere transportmiddelen. Deze vervelende ervaring ontstaat door een conflict tussen verschillende zintuigen in uw lichaam die informatie over beweging en positie doorgeven aan de hersenen.
De hoofdoorzaak ligt in uw binnenoor, waar zich bewegingssensoren bevinden die constant uw evenwicht en positie monitoren. Tijdens het reizen ontvangen uw ogen, binnenoor en andere zintuigen tegenstrijdige signalen. Zo kan uw binnenoor beweging waarnemen terwijl uw ogen een stilstaand interieur van een voertuig zien, of omgekeerd.
Niet iedereen is even gevoelig voor reisziekte. Kinderen tussen 2 en 12 jaar ervaren het vaker, evenals mensen met migraine of bepaalde evenwichtsstoornissen. Ook stress, vermoeidheid en een lege of te volle maag kunnen de gevoeligheid verhogen. Vrouwen zijn over het algemeen iets gevoeliger dan mannen.
Het herkennen van vroege waarschuwingssignalen kan helpen om reisziekte tijdig aan te pakken. De symptomen ontwikkelen zich meestal geleidelijk en beginnen vaak subtiel voordat ze ernstiger worden.
Naarmate reisziekte vordert, worden de symptomen duidelijker merkbaar. Misselijkheid is vaak het eerste prominente symptom, gevolgd door duizeligheid en een algemeen gevoel van onwelbevinden. In ernstigere gevallen kan braken optreden, wat vooral vervelend is tijdens langere reizen.
Andere verschijnselen omvatten overmatig zweten, hoofdpijn, extreme vermoeidheid en bleekheid. Sommige mensen ervaren ook koude rillingen of een gevoel van zwakte. Deze symptomen kunnen aanhouden tot enkele uren na het beëindigen van de reis.
In België zijn verschillende effectieve medicijnen verkrijgbaar om reisziekte te voorkomen en te behandelen. De keuze van het juiste medicijn hangt af van de duur van de reis, persoonlijke voorkeuren en eventuele bijwerkingen.
Dimenhydrinaat (verkrijgbaar onder merknamen zoals Dramamine en Nausicalm) is een populaire keuze voor korte reizen. Dit antihistaminicum werkt preventief tegen misselijkheid en braken. Meclizine (Postafen) biedt langdurige bescherming tot 24 uur en veroorzaakt minder slaperigheid dan andere opties.
Cinnarizine (Stugeron) is bijzonder effectief bij zeeziekte en wordt vaak aanbevolen voor bootreizen. Voor maagklachten gerelateerd aan reisziekte kan domperidone (Motilium) helpen bij het reguleren van de maagfunctie.
Scopolamine pleisters (Scopoderm) zijn verkrijgbaar op voorschrift en bieden tot 72 uur bescherming. Deze zijn ideaal voor langdurige reizen, maar kunnen bijwerkingen zoals droge mond veroorzaken.
Naast traditionele medicijnen bieden natuurlijke remedies een veilig alternatief voor mensen die liever geen farmaceutische producten gebruiken of deze willen aanvullen.
Gember is wetenschappelijk bewezen effectief tegen misselijkheid. Gembercapsules, thee of kristallen gember kunnen 30 minuten voor vertrek worden ingenomen. De aanbevolen dosering is 250-1000mg gemberextract per dag.
Acupressuur polsbandjes stimuleren specifieke drukpunten aan de polsen en kunnen misselijkheid verminderen zonder bijwerkingen. Homeopathische middelen zoals Cocculus en Petroleum worden vaak gebruikt, hoewel de wetenschappelijke onderbouwing beperkt is.
Natuurlijke methoden zijn vooral effectief bij milde reisziekte en kunnen veilig gecombineerd worden met andere preventieve maatregelen.
De keuze van uw zitplaats kan een groot verschil maken in het voorkomen van reisziekte. In de auto is het het beste om voorin te zitten waar u het zicht op de weg hebt. Bij treinreizen kiest u bij voorkeur een plaats in de rijrichting en vermijdt u zitplaatsen boven de wielen. In het vliegtuig zijn stoelen boven de vleugels het meest stabiel, terwijl u op een boot het beste een hut in het midden van het schip kunt kiezen op een lager dek.
Een lege maag vergroot de kans op reisziekte, maar ook een te volle maag kan problemen veroorzaken. Eet 2-3 uur voor vertrek een lichte maaltijd en vermijd vette, pittige of zware voeding. Drink voldoende water om gehydrateerd te blijven, maar beperk alcohol en cafeïne. Kleine snacks zoals crackers of droge koekjes kunnen tijdens de reis helpen bij een onrustige maag.
Frisse lucht is een van de meest effectieve natuurlijke middelen tegen reisziekte. Open indien mogelijk een raam of zorg voor goede ventilatie in het voertuig. In vliegtuigen kunt u de individuele luchtuitlaat naar uw gezicht richten. Vermijd sterke geuren zoals parfum, eten of brandstof die de symptomen kunnen verergeren.
Kijk tijdens de reis zoveel mogelijk naar buiten en focus op een vast punt aan de horizon. Vermijd het lezen van boeken, kijken naar uw telefoon of andere activiteiten waarbij u naar beneden moet kijken. Deze activiteiten kunnen de verwarring tussen uw evenwichtsorgaan en uw ogen vergroten. Probeer uw blik gericht te houden op stabiele objecten in de verte.
Bij lange autoritten is het belangrijk om regelmatig stops in te lassen. Stap uit en loop een paar minuten rond om uw evenwicht te herstellen. Bij treinreizen kunt u af en toe opstaan en door de wagon lopen. Deze korte pauzes helpen uw lichaam om zich aan te passen aan de beweging en kunnen symptomen voorkomen.
Stress en angst kunnen reisziekte verergeren. Oefen ontspanningstechnieken zoals diepe ademhaling: adem langzaam in door uw neus en uit door uw mond. Muziek luisteren, meditatie-apps gebruiken of eenvoudige ontspanningsoefeningen kunnen ook helpen. Probeer kalm en ontspannen te blijven, zelfs als u eerste symptomen voelt opkomen.
Kinderen tussen de 2 en 12 jaar zijn het meest gevoelig voor reisziekte omdat hun evenwichtsorgaan zich nog ontwikkelt. Baby's onder de 2 jaar krijgen zelden reisziekte. Symptomen bij kinderen kunnen zich anders uiten dan bij volwassenen en omvatten vaak bleekheid, onrust en plotseling overgeven zonder voorafgaande misselijkheid. Kinderen kunnen ook moeite hebben om hun symptomen te verwoorden.
Niet alle reisziekte medicijnen zijn geschikt voor kinderen. Voor kinderen vanaf 6 jaar kan dimenhydrinaat gebruikt worden in aangepaste doseringen. Natuurlijke alternatieven zoals gember (in kleine hoeveelheden) of homeopathische middelen kunnen ook overwogen worden. Raadpleeg altijd uw apotheker of huisarts voordat u medicijnen geeft aan kinderen onder de 12 jaar.
Zwangere vrouwen hebben vaak al last van ochtendmisselijkheid, wat reisziekte kan verergeren. De meeste conventionele reisziekte medicijnen worden niet aanbevolen tijdens de zwangerschap, vooral in het eerste trimester. Natuurlijke alternatieven zoals gember, acupressuur polsbandjes of homeopathische middelen zijn veiligere opties. Bespreek altijd met uw arts welke behandeling het meest geschikt is.
Voor kinderen en zwangere vrouwen zijn er verschillende veilige alternatieven beschikbaar:
Raadpleeg uw huisarts of apotheker wanneer reisziekte zeer ernstig is, lang aanhoudt na de reis, of wanneer u onzeker bent over medicijngebruik bij kinderen of tijdens de zwangerschap. Ook bij onderliggende medische aandoeningen of wanneer reguliere medicatie wordt gebruikt, is professioneel advies belangrijk. Voor lange reizen of frequente reizigers kan preventief advies waardevol zijn.
Bereid kinderen voor op de reis door te vertellen wat ze kunnen verwachten. Zorg voor afleiding met spelletjes, muziek of verhalen, maar vermijd activiteiten waarbij naar beneden gekeken moet worden. Neem altijd extra kleding en plastic zakjes mee voor noodgevallen. Plan regelmatige stops en houd rekening met de behoeften van uw kinderen. Een positieve en rustige houding van ouders helpt kinderen om ontspannen te blijven.
